Maandag motivatie: Tonaliteit, dynamisch bereik vastleggen

Maandag motivatie: Tonaliteit, dynamisch bereik vastleggen

Wat is tonaliteit? Tonaliteit in de fotografie is een harmonie van licht. In feite is belichting slechts het verkrijgen van de ideale hoeveelheid licht op de sensor zodat je foto zoveel mogelijk lijkt op wat je wilt vastleggen.

Te veel licht zorgt voor een overbelichte en te heldere opname; de schaduwen zijn vlak en de hooglichten hebben alle doortekening verloren. Te weinig licht veroorzaakt een onderbelichting; schaduwen veranderen in donkere vlekken zonder doortekening en hooglichten en middentonen zijn dof. In de meeste (maar niet alle) gevallen valt de optimale belichting ergens tussen deze twee uitersten.

Tonaliteit, dynamisch bereik vastleggen

De camera en tonaliteit

De camera die je gebruikt is nagenoeg volmaakt voor het maken van een goed belichte foto. Jij geeft de juiste instructies door en je camera zorgt voor de rest. Daar is de camera grotendeels ook voor ontworpen: om de tonaliteit van een onderwerp zo vast te leggen dat het zo herkenbaar mogelijk op de uiteindelijke foto verschijnt.

Technisch gezien is jouw doel (en de functie van de camera) om de toonwaarden in een tafereel zo vast te leggen dat het beeld overeenkomt met dat wat je ziet of wilt zien. Is het allemaal wat vaag?

Een klein voorbeeldje dan: In bijvoorbeeld een winterlandschap wil je dat de sneeuw wit is, de donkere boomstammen bijna zwart en het grootste deel van de rest van het tafereel moet daar tussenin liggen. Toch?

Met alleen een lichtmeting en enkele belichtingsinstellingen is het bepalen aan een dergelijke belichting niet zo heel erg lastig. Je camera doet immers het meeste werk. Gelukkig maar, want dat geeft jou de tijd om je te concentreren op het creatieve deel van de foto 🙂

Tonaliteit Maico Barneveld

Als je net begint met fotograferen is kennis over het combineren van de belichtingsinstellingen erg belangrijk om zo een technisch goede belichting te maken. Lees onze tips hier. Net als bij elke nieuwe vaardigheid ligt het aanleren ervan aan de basis van creatieve groei oftewel veel oefenen.

Nog een klein voorbeeld: Slash van Guns ‘n Roses heeft nooit zo goed gitaar kunnen leren spelen als hij de basisvaardigheden niet bezit. Deze vaardigheden heeft hij geleerd door te oefenen en nog veel meer te oefenen. Dit is voor fotografie niet anders. Je zult moeten weten hoe een camera licht opvangt en vastlegt voor je daaraan iets kunt veranderen.

De menselijke pov de digitale waarneming van tonaliteit

Je camera ziet de wereld heel anders dan hoe jij de wereld ziet. Of dit goed is hangt af van hoe je het bekijkt. Onze ogen hebben het vermogen om een buitengewoon groot contrastbereik te zien. Er wordt zelfs gezegd dat, als onze ogen een camera zouden zijn, ze een opname zouden maken van 500 megapixels. Dat is zoveel meer dan de nieuwste camera van nu, dat is onvoorstelbaar!

Het kost onze ogen geen enkele moeite om doortekening te zien in de diepste schaduwen van een rots in de felle zon om vervolgens direct de doortekening in de witte bloemblaadjes van een bloem te zien. Wij passen ons voortdurend aan op basis van het dynamisch bereik van de omgeving waarin we ons zelf bevinden. Als onze ogen de tijd zouden hebben om zich aan te passen zouden ze het dynamische bereik hebben van 24 stops. Cool he!?

Helaas wordt je camera beperkt door het uiteindelijke bereik van de sensor. Dit kan oplopen tot 14 stops. Wanneer dit bereik overschreden wordt probeer je een te groot bereik aan licht en donker vast te leggen en dan moet je gaan kiezen. Je kan namelijk maar Ă©Ă©n van beide uiterste waarden in het dynamische bereik behouden.

Echter zijn er technieken zoals HDR (High Dynamic Range, oftewel hoog dynamisch bereik) om het dynamisch bereik of tonaliteit te vergroten. Een correcte belichting moet dus binnen de grenzen van de technologie vallen, terwijl de emotionele lading van je onderwerpen optimaal moet worden benut.

tonaliteit-2
Voor mij een optimale belichting en kleur gebruik

Belichting bepalen

Binnen het creatieve bereik van een camera wordt de belichting van een foto slechts bepaalt door drie camera instellingen: ISO-waarde, diafragma (lensopening) en sluitertijd. Elke belichting, elk creatief effect en elke manipulatie of overdrijving van het licht wordt gecreëerd door zorgvuldige en slimme combinaties van deze drie instellingen.

ISO-waarde zijn een betrekkelijk nieuwe uitvinding, maar in de hele geschiedenis van de fotografie is de lichtgevoeligheid van de emulsielaag (op het oude film rolletje) belangrijk geweest. Deze drie waarden zijn sinds de dageraad van de fotografie in wezen onveranderd gebleven. We kunnen de belichtingstijden in duizenden van seconden berekenen of standaard diafragma’s en ISO-waarden gebruiken, maar het basis concept is het zelfde gebleven.

Creatief gebruik maken van de tonaliteit

Met deze beschrijving van tonaliteit, oftewel het dynamisch bereik van licht op een sensor en dat samen laten smelten tot een harmonieus geheel. is misschien wat theoretisch. Maar dit is ook bedoelt om je wat achtergrond informatie te geven. Het komt nu aan op je eigen creativiteit. Ben je bereid om de grenzen op te zoeken?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.