Brandpuntsafstand in een lens

Brandpuntsafstand in een lens

Hoe werkt het brandpuntsafstand nou precies? het is een vraag die vele van ons zich wel eens hebben afgevraagd en waar ook heel veel over terug te vinden is. Maar hoe is dit in eenvoudige taal uit te leggen? Ik probeer het hier een beetje te verduidelijken.

Je camera werkt doordat het beschikbare licht van een tafereel wordt gebroken en samenvalt in een brandpuntvlak op de sensor, zo kan er een beeld ontstaat. Hoeveel er zichtbaar is, hangt af van de brandpuntsafstand. Dit is de afstand tussen de lens en de beeldsensor, gemeten in millimeters. Waarschijnlijk ben je met betrekking tot lenzen al om de oren geslagen met cijfers en vakjargon, en klinken termen als equivalent van 35mm’, ‘fullframe’ en ‘cropfactor’ je niet meer vreemd in de oren. Het is belangrijk om dergelijke termen goed te definiëren om verwarring te voorkomen.

Ik geef zelf niet steeds de corresponderende brandpuntsafstanden voor de diverse camera’s en sensorformaten door, maar houd me bij de brandpuntsafstand die een bepaalde lens zou hebben bij een traditionele kleinbeeldcamera. Als je camera een cropfactor heeft van 1,5 (een APS-C-sensor), deel je de hier genoemde brandpuntsafstand door 1,5 om de corresponderende brandpuntsafstanden van je camera te krijgen.

Brandpuntsafstand bij vaste en zoomlenzen

Bij je gekochte spiegelreflex werd waarschijnlijk een kitlens van 28-55mm geleverd (of iets vergelijkbaars in dat bereik van groothoek tot korte telelens). Deze lens heeft een variabele brandpuntsafstand en heet daarom ‘zoom’-lens. Je kan de brandpuntsafstand instellen tussen 28 en 55mm, waardoor de beeldhoek verandert.

Een eveneens populaire, maar heel andere lens is een vaste lens van 55mm. Een vaste lens heeft een vaste brandpuntsafstand en ook de beeldhoek blijft gelijk bij een dergelijke lens. Als je de grote van je onderwerp in het kader wilt veranderen, zal je moeten ‘zoomen met je voeten’, dat wil zeggen dat je naar het onderwerp of van het onderwerp af moet gaan door heen en weer te lopen. Er bestaan vaste lenzen voor vrijwel elke brandpuntsafstand.

Let op: dergelijke lenzen vergen een hele andere manier van fotograferen dan wat gebruikelijk is met zoomlenzen. Bij gebruik van vaste lenzen is meer bedachtzaamheid, meer aandacht voor de randen van het kader en nog meer aandacht voor mogelijke composities nodig. Het ontwerp van een vaste lens is niet anders dan dat van een zoomlens maar kan wel reden zijn voor een iets andere benadering. Een zoomlens kan je uiteraard ook gebruiken. Het is bij een vaste brandpuntsafstand lens alleen een kwestie van de beperking die een grotere creativiteit bij je probeert uit te lokken.

Een ander voordeel van het gebruik van vaste lenzen is dat je de verschillende invloeden leert waarderen die bepaalde brandpuntsafstanden op je foto hebben. Bij een zoomlens beschouw je de groothoekzijde voornamelijk als middel om  ‘alles in het beeld te laten passen’ en de telezijde als middel om dingen dichterbij te halen. Dat zijn inderdaad voordelen, maar je moet ook rekening houden met de dramatische veranderingen in perspectief die door wijzigingen in de brandpuntsafstand ontstaan.

In andere blog items heb ik je al eens meegenomen hoe groothoeklenzen duidelijke diagonalen in de compositie kunnen brengen, al of niet bewust bedoeld. Let altijd op het effect van de brandpuntsafstand op je foto, ongeacht of je een vaste of zoomlens gebruikt.

One Reply to “Brandpuntsafstand in een lens”

  1. Beste, overal vind ik terug dat de brandpuntsafstand de afstand is tussen de lens en de sensor en dat die in mm op de lens wordt vermeld. Ik kan dit aannemen voor bijvoorbeeld een prime-lens als een 50mm lens. Maar bij een telelens kloppen die afstanden niet. En bij een groothoeklens van bijvoorbeeld 10mm zou de lens dan zelfs ter hoogte van de koppeling met de body zijn. Hoe wordt die brandpuntsafstand dan in feite berekend?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.